Eski Dünya etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Eski Dünya etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

25 Ağustos 2012 Cumartesi

90 tonluk heykelleri yürüttüler

 

Dünyanın en gizemli noktalarından biri olan Paskalya Adası’ndaki dev taş heykellerin, yüzyıllar önce adanın kıyı şeridine nasıl çekildikleri sorusu, sonunda cevap bulmuş olabilir. 

Birçoğu volkanik küllerden yapılan ve  yaklaşık 4,5-10 metre uzunluğundaki “moai” heykellerinin, bugünkü yerlerine nasıl çekildikleri kesin olarak anlaşılamamıştı. Araştırmacılar, çok sayıda gönüllünün katılımıyla, dev heykellerin bir kopyasını hareket ettirmeyi ve bir noktadan diğerine taşımayı başardı.

Bilim insanlarının bugüne kadar üzerinde durduğu teorilerden biri, adanın çevresini saran 288 moainin, adanın merkezinde ve yanardağların eteklerinde işlendikten sonra, dikey hale getirilerek bugünkü yerlerine çekildiğiydi. Araştırmacılar, ada halkının heykelleri “bir ileri bir geri sallayarak” bunu başardığını düşünüyor.
National Geographic’e konuşan California State Üniversitesi’nden Carl Lipo, “Bu adadaki medeniyetin nasıl yok olduğundan, bu heykellerin arkasındaki gizeme kadar birçok şey yanlış biliniyor” ifadesini kullandı. Birçok araştırmacı, dev heykellerin ağaç gövdeleri üzerinde, 50-150 kişinin çabasıyla bugünkü yerlerine yatay olarak taşındıklarını savunuyor. 
 Lipo ve Hawaii Üniversitesi’nde antropolog olan Terry Hunt, heykellerin nasıl yürütüldüklerine dair teoriyi National Geographic’in ABD’de piyasaya sürülecek Temmuz sayısında açıkladı. Paskalya Adası’ndaki medeniyetin nasıl yok olduğuna dair bir kitabı bulunan California Üniversitesi’nden Jared Diamond’ın aksine, Hunt ve Lipo, ada medeniyetin yok oluşu hakkında farklı bir teori savunuyor.

YOK OLUŞ VE MOAI’LER
Diamond’un geleneksel teorisine göre, Paskalya Adası medeniyetinin sonunu aşırı nüfus, çatışmalar ve ormanlık alanın yok olması getirdi. Adaya 1,600 yıl öncesinden yerleşen Polinezyalılar, adadaki palmiye ağaçlarını tarım alanlarına yer açmak için kesti.Zamanla artan nüfus ve düşen toprak kalitesi, yemek için çatışmalar ile yamyamlığa kadar vardı. Avrupalılar adaya ilk kez 1722’de ayak bastığında, ada nüfusu neredeyse yok olmuştu.
Adanın etrafını saran 288 tanesinin yanı sıra, adanın çeşitli yerlerinde bulunan 600 yarım kalmış moai, Paskalya Adası’ndaki medeniyetin sonunun nasıl geldiğine dair önemli ipuçları sunuyor. Ağırlıkları 90 tona kadar ulaşan dev heykellerin taşınması için kütükler ve ağaçtan yapılma kızaklar kullanıldığı, yerel kabile liderlerinin, heykellerin taşınması için halkı çalıştırdığı, güçten düşen halkın da en sonunda bu işin altında kalkamadığına inanılıyordu. Adada yarım kalan yüzlerce heykel de bu gerilemenin bir belirtisiydi.
Hunt ve Lipo, Paskalya Adası’nın asla görkemli bir yer olmadığı görüşünde. Onlara göre adanın toprağı verimli değildi ve hiçbir zaman nüfusu fazla olmadı. 

İKİNCİ TEORİ
İki araştırmacının çizdiği senaryoya göre, Polinezyalılar adaya 800 yıl önce, sıçanları da beraberlerinde getirerek yerleşti. Sıçanlar, orman kaybını hızlandırdı, insanlar da avcısı olmayan ve hızla çoğalan kemirgenleri yemeye başladı. Avrupalılar adaya vardığında, bağışıklık sistemleri iflas etmiş olan adalılardan birkaçı hayatta kalabilmişti.
Hunt, adalıların hayatta kalabilmek için en iyi tarım yöntemlerini denediğine dikkat çekti. Kayalar üst üste yığılarak, daire şeklinde bahçeler oluşturdular. “Manavai” adındaki bu bahçelerde ekinler büyüyor, kayalardan elde edilen tozlar besin değerinin kaybolmamasını önleyen örtü niyetine kullanılıyordu. Bu yöntemle, ada halkı yüzyıllarca düzenli bir hayat sürmeyi başardı.
Hunt ve Lipo, moai’lerin taşınmasının, bir külfet olmaktan çok spor özelliği taşıdığına inanıyor. Hunt, “Savaşmak yerine bu heykelleri taşımak için çok büyük çaba sarf ediyorlardı. Bu onlar için bir nevi futbol oynamak gibiydi” dedi 

ÇAKIŞAN TEORİLER
Hunt’ın, “Bir Zamanlar Yürüyen Heykeller” adlı kitabının yayımlanmasının ardından, Paskalya Adası’nın yok oluşunda geleneksel düşünceyi savunan Jared Diamond itirazda bulundu. Diamond, moai’lerin dikey olarak hareket ettirilmesinin söz konusu olmadığını ve Hunt ile meslektaşı Lipo’nun öne sürdüğü teorinin, geçmişte adada araştırmalar yapmış olan arkeologların bulgularıyla uyuşmadığını ifade etti.
Diamond, “Bunu kafanızda bir canlandırın: Boyu 10 metreye kadar ulaşan, 90 tonluk heykelleri toprak yolda taşımaya çalışırsanız, tüm ağırlığını küçük bir merkeze odakladığınız için heykeli devirip kırma riski doğurursunuz. Neden yan yatırıp tüm ağırlığını dağıtmayı tercih etmezsiniz?” dedi.
Bilim insanları, Paskalya Adası üzerinde yaşanan tartışmalarda radyokarbon tarih analizleri, polen testleri, diş izleri, ağaç kalıntıları gibi sayısız bulguyla ilgileniyor. Ancak moai’lerin dik mi yatay mı taşındığı konusu, en kolay test edilebilecek konulardan biri.
DİKEY TAŞIMA MÜMKÜN
Moai’lerin dikey taşınabileceği ilk kez California Ünivertesi akademisyeni Jo Anne Van Tilburg’un testinde ortaya kondu. Lipo ve Hunt, kendi deneylerini gerçekleştirmek için, 5 tonluk bir moai kopyası yaptı. Kopya heykelin ağırlığının dağılımı, orijinaliyle aynıydı. Heykel, bir vinç yardımıyla kaldırıldı ve halatın serbest bırakılmasıyla, heykel öne devrilmek yerine sabit durmayı başardı (Kıyı şeridinde duran moai’ler, dik durmalarını sağlayan ‘ahu’ adındaki taş platformlar üzerinde yer alıyor).
Araştırmacılar, moai’lerin karın kısmında, öne doğru bir ağırlık merkezi olduğunu ve bu şekilde dik taşınmaya uygun olduklarını fark etti. En az 18 kişilik bir ekibin, heykeli öne geri sallayarak taşıyabileceği hesaplandı ve deney gerçekleştirildi (Van Tilburg’un deneyinde ise 60 kişi yer almıştı).
Hunt ve Lipo, kullandıkları tekniğin ölçeklenebilir olduğunu ve 90 tonluk bir heykelin de aynı yöntemle taşınabileceğini savundu.
Hunt ve Lipo’nun teorisi, başarılı olan deneylerine rağmen kesin olarak doğru olmayabilir. Ancak öne sürülen teori, adanın yollarında rastlanan kırık heykel parçaları göz önüne alındığında, gerçek olma ihtimali taşıyor.ntvmsnbc

'İngilizce'nin anavatanı Anadolu'

İngiliz Financial Times gazetesi, Yeni Zelanda'da yapılan bir araştırmaya dayanarak dünyada toplam üç milyar kişinin konuştuğu Hint Avrupa dillerinin kökeninin Türkiye olduğunu belirtti. 

Gazetenin haberi şöyle: 

Hint-Avrupa dilleri nereden geliyor? 200 yıldır tartışmalı olan bu konudaki yeni bir çalışma, bu dillerin kaynağının Anadolu toprakları olduğu tezini destekliyor. Araştırma bu dillerin 8000-9500 yıl önce tarımın gelişmesiyle birlikte yayıldığına işaret ediyor.

Hint-Avrupa dillerini neredeyse üç milyar kişi konuşuyor. İngilizce'den Rusça'ya, Avrupa dillerinden Hintçe'ye birçok dil bu grupta yer alıyor. Dünyanın en büyük dil grubunun kaynağı konusunda iki ana tez var.

Litvanya asıllı Amerikalı arkeolog Marija Gimbutas'ın ortaya attığı geleneksel görüşe göre bu diller 6000 yıl önce Hazar Denizi'nin kuzeyindeki steplerden doğdu.

İki tez çarpışıyor

Bu diller, ata binen yarı göçebe Kurganlar aracılığıyla Avrupa'ya ve Yakın Doğu'ya yayıldı.

İngiliz arkeolog Colin Renfrew'ın tezine göre ise bu diller, tarımın genişlemesiyle birlikte Anadolu'dan yayıldı.

Yeni Zelanda'daki Auckland Üniversitesi'nden uzmanların, sonuçlarını bilim dergisi Science'ta yayımladıkları araştırmasında bu iki teori evrim biyolojisindekine benzer bir yöntemle denendi.

Araştırma kapsamında ortak kökeni olan temel sözcükler incelendi. Örneğin Hint Avrupa grubunda yer alan 113 eski ve çağdaş dilde anne sözcüğünün aynı kökten geldiği belirlendi.

Sonra bu sözcüklerden bir soyacağı çıkarıldı. Dillerin bölgeleri ve yaşları Hint Avrupa dillerinin kökeninin Anadolu olduğu senaryosunu destekledi. BBC/TURK

23 Ağustos 2012 Perşembe

Kayıp kentin gizemi çözüldü

İstanbul'un yanı başındaki kayıp Bizans kenti Bathonea'nın yok oluşuna dair yeni bulgulara ulaşılmıştı

Kocaeli Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nün Küçükçekmece Göl Havzasında yaptığı kazı ve incelemelerde bulunan Yrd. Doç. Dr. Şengül Aydıngün, İstanbul 'un yanı başındaki kayıp Bizans kenti Bathonea'nın yok oluşuna 8 büyüklüğünde bir depremin yol açtığı sonucuna ulaştı.

 2007 yılında yüzey araştırmasıyla başlayıp, 2009 yılında kazılmaya başlanan Küçükçekmece Göl Havzaları/Bathonea kazısında belirlenen son bulgulara göre Bathonea kentini, 8 büyüklüğündeki bir depremin yok etmiş olabileceği ortaya çıktı.

 Yrd. Doç. Dr. Şengül Aydıngün, yürüttüğü kazı neticesinde Bathonea'yı yıkan depremle ilgili bilgileri İstanbul Valisi Hüseyin Avni Mutlu'ya yaptığı ziyarette kamuoyu ile paylaştı.

 Cilalı taş döneminden itibaren Bathonea'da yaşam izlerine rastadıklarını belirten Yrd. Doç. Dr. Aydıngün, " Roma , Bizans ve Osmanlı dönemi eserlerine ev sahipliği yapan Bathonea'nın 8 büyüklüğündeki bir deprem sonucunda toprak altında kaldığı anlaşıldı. Üniversitemizden deprem uzmanı Prof. Dr. Şerif Barış ve Prof. Dr. Oya Çakın'ın yaptığı araştırmalara göre Bathonea, şiddetli bir deprem sonucu yıkılmış olabileceği gibi, yine deprem sonucu gerçekleşen bir heyelan neticesinde toprak altında kalmış olabilir" dedi. (cnntürk)

12 Ağustos 2012 Pazar

50 milyon yıl önce ormanlarla kaplıydı

Bilim insanları, Antarktika’nın deniz tabanında yaptıkları sondaj çalışmalarında, buzul kıtada bir zamanlar yağmur ormanları olduğunu ortaya çıkardı.

Araştırmacılar, deniz tabanındaki tortu kalıntıları üzerinde yaptıkları analizlerde, kıtada 52 milyon yıl önce bitkilerin yetiştiğini keşfetti. Atmosferin mevcut hızda ısınmaya devam etmesi halinde, bitki kalıntılarının buzdan arınacağı ve Antarktika’nın yeniden yeşilliğe kavuşabileceği belirtilirken, bu durumun iklim dengelerini önemli bir şekilde bozabileceği uyarısı yapıldı.
Bilim insanları, tortu kalıntılarında, Eosen Dönemi’ne ait ‘polen fosilleri’ bulunduğunu belirtti. 34-56 milyon yıl öncesine rastlayan bu dönemde varolan yağmur ormanlarından geride kalan polenler, bugün Antarktika’nın deniz tabanında donmuş bir halde yatıyor.
Antarktika’daki araştırmalarda yer alan Avustralyalı bilim insanı Kevin Welsh, polen çekirdeklerindeki sıcaklığa hassas mokelüller üzerinde yapılan analizlerin, 52 milyon yıl önce Antarktika’daki sıcaklığın 20 derece olduğuna işaret ettiğini belirtti. Welsh, “O dönemde Antarktika bugüne kıyasla çok sıcak bir yerdi ve karada buz yoktu. Tersine, ormanlarla kaplıydı” dedi. 

“KONTROL İNSANLARIN ELİNDE”
Nature dergisinde yayımlanan araştırmanın ‘şaşırtıcı’ sonuçlar verdiğini ifade eden Welsh, “Antarktika’nın kafamızdaki görüntüsü hep çok soğuk ve buz halinde olduğu” yorumunu yaptı.
AFP’ye konuşan Welsh, “Antarktika’daki karbondioksit miktarının 395ppm (milyonda bir birim) olduğunu ve bölgedeki hava sıcaklığının aynı hızda devam etmesi halinde, 21’nci yüzyılın sonunda Antarktika’daki buzulların yok olmaya başlayacağını” söyledi.
Queensland Üniversitesi’nde paleoklimatoloji uzmanı olan Welsh, “Kesin bir şey söylemek çok zor çünkü Antarktika’nın başına gelecekler insanlar ve hükümetlerin elinde” dedi.
BİRKAÇ SANTİM YETERLİ
Antarktika’nın çok büyük bir su deposu olduğuna dikkat çeken Welsh, “Eğer karbondioksit miktarının atmosferdeki artışını önleyemezsek, dünyanın buzulla kaplı bölgelerinde önemli değişimler görebiliriz” dedi.
Antarktika’nın doğusundaki buz kalınlığı 3-4 kilometre. 34 milyon yıl önce oluştuğu düşünülen buzulun sadece birkaç santim erimesi bile deniz seviyesinde önemli artışa ve yaşam alanlarının tehdit altına girmesine neden olabilir.
Welsh, Antarktika’nın Güneş’ten gelen ışınları tekrar uzaya yansıtarak çok önemli bir soğutucu görevi gördüğünü ve erimesi halinde felaketlere yol açabilecek değişimlerin yaşanacağını vurguladı.